ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ 2014

Όπως είναι γνωστό η 7η Απριλίου έχει καθιερωθεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (Π.Ο.Υ.) ως Παγκόσμια Ημέρα Υγείας και αφιερώνεται κάθε χρόνο σε κάποιο θέμα σχετικό με την Υγεία. Ο εορτασμός της φετινής Παγκόσμιας Ημέρας Υγείας εστιάζεται στις μολυσματικές ασθένειες που μεταδίδονται στους ανθρώπους μέσω διαβιβαστών – φορέων παθογόνων μικροοργανισμών (π.χ.: κουνούπια, μύγες, σκνίπες, ψύλλοι, κοριοί κ.α.).

Βασικές αιτίες για την εξάπλωση αυτών των ασθενειών είναι οι κλιματικές αλλαγές, το παγκόσμιο εμπόριο, οι μετακινήσεις των πληθυσμών, οι συνθήκες διαβίωσης (π.χ.: Χώρες του Τρίτου Κόσμου), το επίπεδο υπηρεσιών υγείας, η μειωμένη εφαρμογή προγραμμάτων προληπτικής ιατρικής κ.α.

Είναι προφανές ότι στα πλαίσια της κρίσης που βιώνουμε ως κοινωνία η υγεία πλήττεται και αυτή περισσότερο από ποτέ. Καθημερινά γινόμαστε κοινωνοί των προβλημάτων που αντιμετωπίζει ο πολίτης που βρίσκεται σε ανάγκη, πόσο μάλλον σήμερα που οι περισσότεροι συμπολίτες μας υπό το βάρος των οικονομικών δυσκολιών δεν έχουν τη δυνατότητα να καταφύγουν ούτε στις δημόσιες υπηρεσίες υγείας. Η μείωση του ατομικού και οικογενειακού εισοδήματος και η αύξηση της ανεργίας επιδεινώνουν τις συνθήκες διαβίωσης και διατροφής των πολιτών. Παράλληλα, η μείωση των δημόσιων δαπανών για την υγεία δυσχεραίνουν την πρόσβαση πολλών Ελλήνων στις αναγκαίες ιατρικές υπηρεσίες σε επίπεδο πρόληψης και θεραπείας όπως επίσης και στα φάρμακα.

Είναι σαφές πως όλα τα παραπάνω αποτελούν ένα «εκρηκτικό» μίγμα. Ζούμε στην εποχή μιας σοβαρότατης υγειονομικής και ανθρωπιστικής κρίσης. Ο Π.Ο.Υ. προειδοποιεί ότι οι αρνητικές συνέπειες της κρίσης θα είναι πολύ μεγαλύτερες για κράτη που έχουν χαμηλά χρηματοδοτικά αποθέματα, αδύναμους κοινωνικούς θεσμούς και κατεστραμμένες δομές, για αναπτυσσόμενα κράτη που θα περιοριστεί η οικονομική τους στήριξη, για ανεπτυγμένα κράτη που έχουν ζητήσει επείγουσα βοήθεια από το ΔΝΤ αλλά και για ευαίσθητες πληθυσμιακές ομάδες στο εσωτερικό των εύρωστων οικονομικά χωρών.

Κάθε χρόνο πάρα πολλοί άνθρωποι σε όλο τον κόσμο μολύνονται και πεθαίνουν από νοσήματα που μεταδίδονται από διαβιβαστές. Μεταξύ των ασθενειών που μεταδίδονται με διαβιβαστές και συγκεκριμένα μέσω δηγμάτων κουνουπιών και απασχόλησαν με την εμφάνιση ή την επανεμφάνιση τους την χώρα μας τα τελευταία χρόνια, είναι ο ιός του Δυτικού Νείλου και η Ελονοσία.

Ειδικότερα, η ελονοσία αποτελούσε για τη χώρα μας μια «ξεχασμένη» ασθένεια αφού εκριζώθηκε στο παρελθόν, μετά από εντατικό και επίπονο πρόγραμμα καταπολέμησης. Έκτοτε, τα νέα κρούσματα στη μεγάλη τους πλειονότητα ήταν «εισαγόμενα» και σχετίζονταν με ταξίδι ή παραμονή σε ενδημική για την ελονοσία χώρα.   

Όλα τα παραπάνω συνηγορούν στην ανάγκη για άμεσες και αποτελεσματικές παρεμβάσεις για τη βελτίωση του επιπέδου υγείας των πολιτών και το στρατηγικό σχεδιασμό προγραμμάτων πρόληψης και καταπολέμησης των απειλών για τη Δημόσια Υγεία. Ο κρατικός μηχανισμός θα πρέπει να είναι παρών, με συντονισμένες ενέργειες, τόσο σε εθνικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο, ώστε να λαμβάνονται οι κατάλληλες αποφάσεις έγκαιρα και αποτελεσματικά.

Κατά την γνώμη μου, προτεραιότητα θα πρέπει να είναι η ενίσχυση και αναβάθμιση της πρόληψης και της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας μέσω ολοκληρωμένων δικτύων φροντίδας. Όλοι γνωρίζουμε ότι η πρόληψη είναι μία δύσκολη και χρονοβόρα διαδικασία. Επιπροσθέτως, είναι επιτακτική η ανάγκη για ορθή κατανομή των οικονομικών πόρων με γνώμονα τις αρχές της κοινωνικής δικαιοσύνης και της αλληλεγγύης. Πρωταρχικός στόχος θα πρέπει να είναι η προστασία των ευπαθών ομάδων (παιδιά, ηλικιωμένοι, χρόνια πάσχοντες, άνεργοι, ανασφάλιστοι).

Μια ισχυρή αυτοδιοίκηση, που θέτει σε προτεραιότητα πολιτικές για την υγειά του πληθυσμού με εργαλεία την πρόληψη, την προαγωγή και αγωγή της υγείας, μπορεί να δρα στοχευμένα και αποτελεσματικά στη δημιουργία ενός προστατευτικού περιβάλλοντος για τον πληθυσμό. Θεωρώ ότι η στιγμή είναι κατάλληλη, ώστε η πρόληψη να περάσει από τα λόγια στην πράξη, η υγεία να καταστεί θεμελιώδες δικαίωμα και υπέρτατο αγαθό όλων, ανεξαιρέτως, των πολιτών.

Σε συνθήκες οικονομικής κρίσης, η επένδυση στην υγεία δεν αποτελεί απλά κοινωνική πολιτική αλλά πρωτίστως αναπτυξιακή πολιτική που είναι άκρως απαραίτητη. Αυτό είναι σημείο το οποίο αποτελεί πρόκληση για την αυτοδιοίκηση.

 

Αλέξανδρος Σαμόλης

Ιατρός, υπ. Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής Αθηνών

Επιστημονικός Συνεργάτης της Ιατρικής του Ε.Κ.Π.Α.

και Ανεξάρτητος Περιφερειακός Σύμβουλος Δυτικού Τομέα Αθηνών